In Indonesië bidt 95 procent van de mensen dagelijks, in Nederland 20 procent
In Nigeria zegt ruim 90 procent van de mensen dagelijks te bidden; in Nederland zegt 20 procent van de bevolking dit.
Elk jaar verlaten tussen de 60.000 en 70.000 Nederlanders officieel de kerk, gemiddeld zo’n 180 per dag. Wie zijn zij? En hoe proberen kerkenraden hun (jonge) leden toch vast te houden? In deze collectie vindt u achtergrond- en opinieartikelen rondom dit thema. Wil je meer weten over ontkerkelijking? Lees meer onder aan de pagina.
Ontkerkelijking verwijst naar het verschijnsel waarbij steeds minder mensen actief deelnemen aan kerkdiensten en het lidmaatschap van een kerk afneemt. Dit betekent echter niet dat mensen per se hun geloof verliezen, maar wel dat zij hun geloof minder vaak aan een specifieke kerk verbinden.
Aan het begin van de 20e eeuw was het kerkbezoek in Nederland nog zeer hoog: rond 1900 bezocht 90% van de bevolking regelmatig de kerk. Dit percentage daalde in 1958 naar 75% en in 1995 naar slechts 40%. Rond 1999 ging twee derde van de Nederlanders zelden of nooit naar de kerk; in 2010 was dat gestegen naar driekwart, en in 2021 bezocht vier op de vijf Nederlanders nooit meer een kerk.
Uit cijfers blijkt een duidelijke daling in kerkbezoek tussen 2011 en 2021. In 2011 ging 17% van de Nederlanders minimaal eens per maand naar de kerk, waarvan 10% zelfs wekelijks of vaker. In 2021 waren deze percentages gedaald naar respectievelijk 13% en 8%.
De mate van ontkerkelijking verschilt per kerkgenootschap. Binnen de Rooms-Katholieke Kerk (RKK) verloopt de ontkerkelijking het snelst. In 1980 ging nog 24% van de RKK-leden regelmatig naar de kerk; in 2004 was dit gedaald naar slechts 8%. Ook andere kerkgenootschappen kampen met ontkerkelijking, maar minder sterk dan de RKK. Bij de Gereformeerden bijvoorbeeld, daalde het percentage kerkgangers van 86% in 1977 naar 70% in 2000. Hervormden zagen een daling van 42% naar 36% in dezelfde periode. Overigens heeft het CBS de categorie “Gereformeerden” nooit goed gespecificeerd en lijkt het erop dat het bureau hier alle leden van kerkgenootschappen met “Gereformeerd” in hun naam mee aanduidt. Er zijn verder ook regionale verschillen en verschillen in leeftijdsgroepen. In de Biblebelt wonen bijvoorbeeld de meest trouwe kerkgangers.
De ontkerkelijking in Nederland kreeg vooral vanaf de jaren zestig een versnelling. Deze periode kenmerkte zich door ingrijpende maatschappelijke veranderingen, zoals de opkomst van televisie, de seksuele revolutie, de gezagsrevolutie en toenemende individualisering. Mensen begonnen te twijfelen aan traditionele zekerheden en gingen hun geloof op een persoonlijke manier vormgeven, wat leidde tot snel leeglopende kerken. Als tegenreactie ontstond er een reformatorische zuil, met eigen scholen en een eigen krant, om het wereldse gedachtegoed buiten de zuil te houden.
De oorzaken van ontkerkelijking zijn divers:
In West-Europa neemt de ontkerkelijking nog steeds toe. In andere delen van de wereld, zoals Afrika en Azië, groeit het christendom echter juist. Ondanks soms zware vervolging, blijft de kerk in deze regio’s groeien. Zie ook christenvervolging en secularisatie.
Ontkerkelijking heeft verstrekkende gevolgen, zoals: