CGK staan nu voor andere vragen dan NHK in 2004
De vragen uit 2004 zijn niet zonder meer van toepassing op de huidige situatie van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK). Daar is zowel het kerkmodel als de situatie te verschillend voor.
In zijn opinieartikel beschrijft Henk Vergunst wat de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) kunnen leren van de vorming van de Protestantse Kerk Nederland (PKN) in 2004 (RD 23-7). Het doet goed te merken dat er veel meeleven is met de CGK vanuit de Gereformeerde Bond (GB) in de Protestantse Kerk. In 2004 stond men voor de vraag: kunnen wij wel of niet meegaan met de PKN? Op dit moment worstelen de CGK met de vraag waar het naartoe moet met hun kerkverband. Maar is de keuze die destijds een deel van de GB maakte van toepassing op de situatie in de CGK nu? En hoe wordt er over ”de kerk” gedacht?
Uitverkorenen
De Heidelbergse Catechismus (HC) belijdt over de éne kerk: „dat de Zone Gods uit het ganse menselijk geslacht Zich een gemeente, tot het eeuwige leven uitverkoren, door Zijn Geest en Woord, in enigheid des waren geloofs, van den beginne der wereld tot aan het einde vergadert, beschermt en onderhoudt; en dat ik daarvan een levend lidmaat ben en eeuwig zal blijven.”
Het woord kerk (Grieks: kuriakè) staat noch in de Bijbel, noch in dit antwoord, noch in de apostolische geloofsbelijdenis uit de derde eeuw. Wel de ecclesia, de gemeente. Het gaat de HC om alle uitverkorenen, die zalig worden, allereerst de gelovigen van het Oude Testament, zoals Abraham, Izak en Jakob (Mattheüs 8:11). Dat maakt het wel moeilijk om grote woorden te gebruiken over de kerk als bovenplaatselijk orgaan. De Here Jezus verzond ook zeven brieven naar zeven verschillende gemeenten, volgens Openbaring.
Het gaat de Heidelbergse Catechismus om alle uitverkorenen, die zalig worden
Kerkmodel
De Nederlandse Hervormde Kerk (NHK) en de CGK zijn mij zeer goed bekend. Ik groeide op in de NHK (GB), was ouderling in een GB-gemeente, kwam later onder andere vanwege verhuizing in een confessionele NH-gemeente en was daar vele jaren ouderling. Geleidelijk aan verloor die gemeente haar confessionele gereformeerde identiteit. Zoiets gaat sluipend, brengt strijd mee, veel pijn, je voelt je verantwoordelijk. Maar ik hoefde niet „eeuwig lid te blijven” van de NHK, zie ook de HC. Zo werden mijn vrouw en ik lid van de CGK. Ook daar was ik ouderling.
In de CGK bleken dezelfde vragen te leven als in de GB van voor 2004. Die gaan over onderscheidend preken, de betekenis van de kinderdoop, verbondstheologie. De visie daarop is verschillend in de vleugels van de CGK, net als in die van de GB. Is dat in de Hersteld Hervormde Kerk anders? Kunnen de CGK nu een kerkmodel aanvaarden zoals dat van de PKN?
De crisis in de CGK betreft het niet meer functioneren van het presbyteriaal-synodaal kerkmodel
Het in het opinieartikel genoemde citaat van dr. J. Koopmans over het in de kerk samen leren leven met zondaars is niet het probleem. Aan de tafel van de Here worden juist zondaars genodigd die belijden te leven van het offer van de Gekruisigde. De crisis in de CGK betreft het niet meer functioneren van het presbyteriaal-synodaal kerkmodel. Dat model verschilt van de PKN, die een dagelijks bestuur heeft en een eigen scriba; toch wat top-down. Daarbij hebben lokale gemeenten in de PKN de vrijheid om eigen beleid te voeren op punten waar in de CGK geen ruimte voor is.
Ik stem in met de wens van de cgk te Rijnsburg om het kerkverband voort te zetten met alleen hen die zich houden aan genomen synodale besluiten. Echter, de weg daarnaartoe zie ik anders.
Een aantal predikanten vreest nu dat er dan voor hen geen plaats meer zal zijn in die gemeenschap van kerken, vandaar hun handreiking aan alle kerkenraden: „Alleen ketterij geeft ons het recht om uit elkaar te gaan.” Erger is dat ondertekende beloften van trouw aan het kerkverband door velen van hen moedwillig zijn geschonden. Want als wij terugdenken aan de val van de mens, dan was het niet vanwege ketterij dat de mens de toegang tot de hof werd ontzegd. De mens zegde het vertrouwen in God op en ging een eigen weg.
Zoals de CGK-synode voor het oog van de camera’s vergaderde, kan niet meer
Geen ruis
Hoe nu verder met de CGK? Mijns inziens zal alleen een wettig bijeengeroepen synode besluiten kunnen nemen zoals het presbyteriaal-synodaal kerkmodel vereist. Die synode zou moeten vergaderen ”zonder last en ruggespraak” zoals vanouds.
Zoals nu de CGK-synode voor het oog van de camera’s vergaderde, kan dan niet. Afgevaardigden zoeken mogelijk de achterban te dienen, die meekijkt en meeluistert. Gemeenteleden spraken soms mee via appjes op de mobieltjes van de afgevaardigden. Dat alles is zeer storende ruis op wat de Heilige Geest aan de vergadering wil doorgeven. Als alleen Hij de leiding heeft, is er zegen en toekomst te verwachten voor de Christelijke Gereformeerde Kerken.
De auteur is lid van de christelijke gereformeerde kerk Dordrecht-Zuid.
